Grootvader vertelt
Het gemaal in Spaarndam
Omstreeks 1967 verhuisden we naar de Spaarndammerpolder. Mijn vader kon daar werken als machinist op het watergemaal. Wij konden in de dienstwoning naast het gemaal onze intrek nemen. Het gemaal werd aangedreven door een grote elektromotor, die via grote leren band het ras van het gemaal aandreef. Bijzonder was dat het gemaal oorspronkelijk op stoom werkte. De machine die de aandrijving verzorgde was blijven staan, waarschijnlijk omdat het te bewerkelijk was om het te slopen. De oude machine draaide gewoon mee met de rest van het gemaal en moest voortdurend worden voorzien van olie om het soepel te laten lopen. Het verhaal was dat er (in theorie) een terugvalscenario mogelijk was, wanneer in een noodsituatie er geen elektriciteit meer beschikbaar zou zijn. Of dat echt waar was betwijfel ik, maar goed. Behalve de oude machine was er naast het gemaal ook nog de originele waterketel te vinden die in vroeger tijden werd gebruikt om stoom te produceren. Daarnaast stond ook nog een zwarte kolenschuur, zoals de naam al zegt vroeger gebruikt voor opslag van de te verstoken kolen. Voor het geval dat het je niet duidelijk is waarvoor een watergemaal dient, nog even het volgende. De polder was in vroeger tijden een meer (onderdeel van Het Spaarne). In de 19e eeuw is die, zoals zoveel gebieden drooggelegd. Maar het grondniveau (de bodem van het meer) was natuurlijk zo laag dat bij het minste of geringste de zaak weer onder water zou lopen. Het gemaal moest er voor zorgen dat het waterpeil in de polder zo laag bleef dat er geen overstroming plaats kon vinden. De werking van het gemaal was zeer vernuftig. De machine zorgde ervoor dat er een vacuüm getrokken werd waardoor het water uit de polder als het ware werd opgezogen en drie meter hoger in het kanaal weer werd uitgespuwd. In natte tijden was het daarbij nodig om dag en nacht door te gaan met pompen. Omdat mijn vader de enige machinist was, en ook wel wilde slapen, heb ik ook een aantal malen een nacht in het gemaal doorgebracht om op te letten en de boel “onder de olie te houden”.
mouse over voor vergroting
mouse over voor vergroting
Grootvader vertelt
Het gemaal in Spaarndam
Omstreeks 1967 verhuisden we naar de Spaarndammerpolder. Mijn vader kon daar werken als machinist op het watergemaal. Wij konden in de dienstwoning naast het gemaal onze intrek nemen. Het gemaal werd aangedreven door een grote elektromotor, die via grote leren band het ras van het gemaal aandreef. Bijzonder was dat het gemaal oorspronkelijk op stoom werkte. De machine die de aandrijving verzorgde was blijven staan, waarschijnlijk omdat het te bewerkelijk was om het te slopen. De oude machine draaide gewoon mee met de rest van het gemaal en moest voortdurend worden voorzien van olie om het soepel te laten lopen. Het verhaal was dat er (in theorie) een terugvalscenario mogelijk was, wanneer in een noodsituatie er geen elektriciteit meer beschikbaar zou zijn. Of dat echt waar was betwijfel ik, maar goed. Behalve de oude machine was er naast het gemaal ook nog de originele waterketel te vinden die in vroeger tijden werd gebruikt om stoom te produceren. Daarnaast stond ook nog een zwarte kolenschuur, zoals de naam al zegt vroeger gebruikt voor opslag van de te verstoken kolen. Voor het geval dat het je niet duidelijk is waarvoor een watergemaal dient, nog even het volgende. De polder was in vroeger tijden een meer (onderdeel van Het Spaarne). In de 19e eeuw is die, zoals zoveel gebieden drooggelegd. Maar het grondniveau (de bodem van het meer) was natuurlijk zo laag dat bij het minste of geringste de zaak weer onder water zou lopen. Het gemaal moest er voor zorgen dat het waterpeil in de polder zo laag bleef dat er geen overstroming plaats kon vinden. De werking van het gemaal was zeer vernuftig. De machine zorgde ervoor dat er een vacuüm getrokken werd waardoor het water uit de polder als het ware werd opgezogen en drie meter hoger in het kanaal weer werd uitgespuwd. In natte tijden was het daarbij nodig om dag en nacht door te gaan met pompen. Omdat mijn vader de enige machinist was, en ook wel wilde slapen, heb ik ook een aantal malen een nacht in het gemaal doorgebracht om op te letten en de boel “onder de olie te houden”.
mouse over voor vergroting
mouse over voor vergroting